تحليل
عقلانيت اقتصادي و تئوري بازي‌ها

مارتين هوليس
بخش پاياني
اين به آن معني است كه به هنجارهايي چون تعهد به قول‌ها، حقيقت گويي و احترام به اخلاقيات به طور كلي تا وقتي تضمين‌هاي تنبيهي در پشت سر آنها هست عمل مي‌شود.

هيچ جامعه اي بدون اعتماد شكل نمي گيرد. در مثال‌هاي فوق كه عقلانيت ابزاري به كار گرفته شده بود، اين مساله نامشخص باقي ماند كه تا كجا مي‌توان به انسان‌هاي كاملا عقلايي اعتماد نمود. دليل آن نيز اين است كه اولا در مورد انگيزه‌هاي انسان‌هاي عقلايي به طور كامل صحبت نكرديم و ثانيا معناي اعتماد كاملا شكافته نشد. آنگونه كه از يك ساعت زنگ دار مي‌توان مطمئن بود سر ساعت زنگ بزند، از افراد عقلايي نمي توان مطمئن بود كه كاري را انجام دهند. در جامعه به آن معنا از اعتماد نياز داريم كه افراد به قول‌ها و قرارهايشان احترام بگذارند حتي وقتي كه جريمه‌اي در كار نيست.
از تئوري بازي‌ها چنين برداشت مي‌شود كه انسان‌ها آينده نگر هستند و از تنبيه‌هاي آتي در تصميم‌گيري متاثر مي‌شوند حتي وقتي كه اين تنبيه‌ها دروني است. مثلا اينكه وقتي فردي بر خلاف قولش عمل كند، احساس بدي به آدمي مي‌دهد كه يك نوع تنبيه است. از ديد تئوري بازي‌ها دليل انجام يك كار خاص، گذشته نگري نيست يعني بر اساس وقايع گذشته عمل نمي شود. اين حرف نوع ديگري از عقلانيت را معرفي مي‌كند. اگر هر كس كاري را انجام دهد كه بهترين پيامد را برايش داشته باشد به نوع خاصي از جامعه منتهي مي‌شود. گزينه ديگر اين است كه افراد بر حسب قواعدي عمل كنند كه اگر همه به آن پايبند باشند، جامعه به مراتب بهتري به وجود آيد. در اين صورت عقلانيت حكم مي‌كند تا اين نوع جامعه به جامعه اول ترجيح داده شود. اين حرف البته مخالفان و منتقداني دارد كه مي‌گويند يك نوع نگاه كانتي در آن هست كه با واقعيت انسان‌هاي عقلايي ناهمخوان مي‌باشد. به هرحال چنين به نظر مي‌رسد كه تحقق همكاري منوط به وجود هنجارهايي از قبل پذيرفته شده‌اي است كه از اين تئوري‌ها بيرون نمي‌آيد. همچنين اين مساله كه ترجيحات چگونه شكل مي‌گيرند نيز از خود تئوري بازي‌ها مشخص نمي شود. مثلا به تجربه مي‌دانيم كه ترجيحات افراد با نقش‌هاي اجتماعي شان همسو است و ترجيحات افراد تحت تاثير عوامل اجتماعي است. مثلا كارگران فرانسوي سياست‌هاي چپ گرايانه را ترجيح مي‌دهند. فرماندهان نظامي راه حل‌هاي نظامي براي مسائل سياسي را معمولا توصيه مي‌كنند.

   نسخه چاپي      |        بازگشت    |     ارسال خبر به دوستان

وضعیت بازدید از سایت

  کل مراجعین   : 104250507 نفر
  مراجعین امروز  : 158584 نفر