|
تعداد مشاهده : 9226 بار
کد خبر :
DEN-
148573
تاريخ
چاپ :
دوشنبه 19 اسفند 1387
|
درباره پيشبيني نرخ ارز
مهدي نصرتي
ارزش دلار در برابر ريال از زمان يكسانسازي نرخ ارز در سال 81 تاكنون، به طور متوسط، سالانه 3درصد رشد داشته است.
اين در حالي است كه طي اين مدت متوسط نرخ تورم داخلي بين 15 تا 20درصد در سال بوده است كه در مقايسه با تورم حدود 3درصدي در اقتصاد آمريكا و جهان، 12 تا 17درصد اختلاف را نشان ميدهد. طبق نظريه «ارزش واقعي ارز» انتظار بر اين بوده است كه نرخ دلار به اندازه همين اختلاف رشد كند، اما اين اتفاق در سالهاي اخير رخ ندادهاست. بنابراين طبق اين نظريه، پتانسيل زيادي براي افزايش نرخ ارز وجود دارد. سه عامل بالقوه وجود دارد كه ممكن است باعث آزاد شدن اين پتانسيل گردد:
اولا، ثبات نرخ ارز در سالهاي اخير موجب تشديد بيماري هلندي در كشور شدهاست كه علاوه بر اثرات نامطلوب جانبي همچون افزايش شديد قيمت مسكن، موجب كاهش قابل ملاحظه در توان رقابتي صادرات كشور گرديده است. بنابراين براي تقويت توان رقابتي در صادرات كشور افزايش نرخ ارز ضروري به نظر ميرسد.
ثانيا، از قبل هم پيشبيني ميشد كه بروز هر گونه شوك منفي در درآمدهاي نفتي شامل كاهش قيمت نفت، كاهش توان صادرات نفت، تحريم و غيره باعث افزايش شديد در نرخ ارز شود، بهگونهاي كه همه شكاف سالهاي اخير را پر نمايد. هماكنون اين شوك منفي در قالب كاهش شديد قيمت نفت خود را نشان دادهاست. در سالهاي اخير به دليل قيمت بالاي نفت و درآمدهاي نفتي فوقالعاده، بانك مركزي داراي اين قدرت بود كه در بازار ارز مداخله كند. ضمن اين كه حجم بالاي برداشت از حساب ذخيره ارزي و تبديل آن به ريال نيز موجب ثابت ماندن قيمت دلار ميشد. اما اين بار ميتوان پيشبيني كرد كه قدرت مداخله كمتر از گذشته باشد و بالاخره به همه اين دلايل بايد كسري بودجه عظيم دولت را اضافه نمود. راحتترين و سرراستترين راه براي اين كه دولت بخشي از كسري بودجه سال آينده خود را پوشش دهد، اين است كه قيمت ارز را افزايش دهد. اما با همه دلايل منطقي و اقتصادي و شواهد ذكر شده، آيا افزايش شديد نرخ ارز لزوما در سال آينده اتفاق خواهد افتاد؟ در پاسخ بايد گفت نه لزوما!
دلايلي كه براي احتمال افزايش شديد قيمت ارز ذكر شد، بر مبناي استدلال منطقي و اقتصادي است. دلايلي كه حاوي اطلاعات مخفي يا ويژهاي نيست و هركس از عاملان بازار با چنين استدلالي ميتوانند به چنين نتيجهاي برسند و اگر افراد به چنين نتيجهاي برسند، بايد بلافاصله به بازار ارز هجوم ببرند و براي كسب سودهاي كلان در سال آينده، ارز بخرند. اما از آنجا كه تا لحظه نگارش اين مطلب، اين اتفاق نيافتادهاست، معلوم ميشود استدلالهاي ما نشاندهنده تنها بخشي از واقعيت است. در واقع وجود بازارهاي كارآ (efficient market) و هوش مردم و عاملان اقتصادي باعث كماعتبار شدن استدلالهاي فوق ميشود! همين كه تا اين لحظه قيمت ارز فوران نكرده، يعني اين كه استدلال ما كامل نيست.
لذا حتي با همه استدلالهاي منطقي و اقتصادي فوق، بايد گفت نرخ ارز –حداقل در كوتاه مدت- قابل پيشبيني نيست. اما نتيجهاي كه ميتوان از اين بحث گرفت، اين است كه در شرايط فعلي، ريسك نرخ ارز بسيار بالا است. لذا توصيهاي كه به عاملان اقتصادي ميتوان داشت، اين است كه خود را در معرض ريسك نرخ ارز قرار ندهند. به طور مثال بنگاهي كه داراي هزينههاي ارزي ولي درآمدهاي ريالي است، از جمله مصاديق در معرض ريسك نرخ ارز بودن است.
در نهايت بايد گفت كه پيشبيني زمان و ميزان افزايش نرخ ارز با استفاده از تحليل اقتصادي ممكن نيست، مگر اين كه به اطلاعات ويژهاي دسترسي داشته باشيم.
|
شاخص
دنيای اقتصاد
