|
تعداد مشاهده : 1412 بار
کد خبر :
DEN-
183149
تاريخ
چاپ :
پنجشنبه 21 آبان 1388
|
يادداشت
ملاحظات هدفمند کردن یارانه
علی سرزعیم
همزمان با سالگرد فروپاشی دیوار برلین، ارزنده است که از تجربیات آنجا برای اقتصاد ايران توشهاي برگیریم. تجربه گذار کشورهای عضو بلوکشرق پس از فروپاشی، موضوعی را پیش روی اقتصاددانان قرار داد که برای آنها تازگی داشت واين موضوع اقتصاد سیاسی اعمال اصلاحات اقتصادی بود. از یک سو بسیاری از اقتصاددانان ارشد و سیاستمداران معتقد بودند که پس از فروپاشی باید به سرعت سیاستهای اصلاح ساختار را به اجرا در آورد؛ اما از سوی دیگر برخی بر روال تدریجی تاکید داشتند.
اين تفاوت دیدگاهها هم دلیل اقتصادی و هم دلیل سیاسی داشت که دلیل سیاسی آن ميتواند در قضیه هدفمند کردن یارانهها نیز دقیقا مطرح شود.ملاحظه سیاسی هواداران اجرای یکباره سیاستهای اصلاح ساختار اين بود که با فروپاشی بلوک شرق و سیستم متمرکز، فضایی حاکم است که همه میل به سیستم اقتصاد بازار دارند؛ اما اين فضا ماندگار نیست و خیلی زود خمارها از سر مستان ميپرد و در مواجهه با صعوبت اقتصاد بازار، برخی دوباره سودای زندگی تحت نظام متمرکز را در سر خواهند پروراند؛ بنابراين زلزلههای سیاسی در نظامهای سیاسی کمونیستی را «پنجره فرصتی» قلمداد ميکردند كه باید از آن حداکثر استفاده را کرد و اين سیاستها را به تصویب رساند و اجرا کرد. تجربه نشان داد که دراين دیدگاه حقایقی نيز وجود داشته است. چند سالی از اجرای سیاستهای اصلاح ساختار در کشورهای بلوک شرق نگذشته بود که نارضایتیها از مشکلات گذار اقتصادی گسترش یافت، تا جایی که احزاب کمونیست به شکل دموکراتیک برنده انتخابات ميشدند و وعده اکثر آنها توقف اين سیاستها بود؛ لذا در بسیاری از کشورهای بلوک شرق فرآیند دو گام به پیش یک گام به عقب تکرار ميشد و عملا انجام گذار اقتصادی بیش از اندازه طول کشید.عین همین مساله در مورد ايران رخ داده است. مثال آشکار آن بنزین است که اصلاح قیمت آن بیش از 20سال است که محل بحث و گفتوگو است و هنوز در مورد آن تصمیمگیری نشده است و عملا گذار اقتصادی ايران به مراتب بیش از دیگر کشورها طول کشیده است. در قضیه هدفمند شدن اگرچه ملاحظات اقتصادی، تدریجی بودن اجرا را توصیه ميکند، اما ملاحظات سیاسی مخاطرات آن را نیز گوشزد ميكند. ميتوان حدس زد که پس از شروع اجرای اين سیاست، مشکلاتی مانند بالا رفتن تورم و تضعیف صنایع انرژی بر شروع شود و اين مشکلات آرام آرام ميتواند پتانسیلی را ايجاد کند تا سیاست مداران از آنها بهرهبرداری کرده و بهاين ترتیب بتوانند روی کار آمده و اجرای آن را متوقف كنند. قریب به دو سال دیگر انتخابات مجلس پیش رو است و ميتوان حدس زد که همین مجلس یا مجلس بعد بخواهد با متوقف کردن فرآیند ضروری هدفمند کردن یارانهها، محبوبیتهای سیاسی موقتی کسب کند. در اين صورت کل اين فرآیند مختل خواهد شد. بنابراين پساز تعيين زمان صحيح اين كار، سرعت اجرای اين سیاست با واقعیتهای سیاسی را نیز باید مد نظر قرار داد.
|
شاخص
دنيای اقتصاد
