كشف قيمت، از واقعيت تا حقيقت

گروه بورس- فرخنده رحيمي: مقايسه قيمت‌ها در معاملات عمده با معاملات خرد نشان مي‌دهد كه قيمت سهم در معاملات عمده به مراتب بيشتر از قيمت سهام در معاملات عادي است و سهامي كه به صورت بلوك به فروش مي‌رسند عمدتا گران‌تر از فروش جزئي سهام است.

به عنوان مثال قيمت سهام فولاد كاويان در معاملات عمده 1/92درصد گران‌تر از قيمت اين سهم در معامله عادي است. شركت ايران گچ 3/54درصد و بانك كارآفرين 7/62درصد تفاوت نشان مي‌دهد.
از طرفي سازمان خصوصي‌سازي، براي كشف قيمت سهام، 5درصد از سهام هر شركت را در بازار عرضه مي‌كند تا بتواند قيمت آن را به دست آورد.
علل تفاوت فاحش در قيمت در معاملات عمده و خرد همچنين تفاوت در مدل‌هاي ارزيابي و قيمت‌گذاري سازمان خصوصي‌سازي در كشف قيمت‌ها موجب شد كه با تعدادي از كارشناسان بورس در اين زمينه‌ها صحبت كرده و نظر آنها را در اين رابطه جويا شويم.
آنچه از پاسخ كارشناسان به دست آمد اين است كه چون خريد سهام عمده و مديريتي موجب مي‌شود شخص يا گروهي تجاري به آساني وارد هيات‌مديره شركت‌ها شده و اداره و كنترل شركت را به دست گيرد، بنابراين قيمت هر سهم در معاملاتي كه به صورت بلوكي انجام مي‌شود بيشتر از قيمت دادوستد سهام خرد است.
به دست آوردن حق راي
غلامحسين دواني، حسابرس معتمد بورس تهران در اين رابطه گفت: چون معاملات عمده با حق راي و امتياز همراه است، گران‌تر از معاملات خرد است. دارندگان سهام خرد نقشي در مديريت شركت ندارند، ولي دارندگان سهام عمده مي‌توانند در مديريت شركت نقش داشته باشند. به همين دليل سهام عمده به سهام مديريتي معروف‌اند. البته نبايد فراموش كرد كه در برخي موارد سهام خرد نيز داراي قيمت بالايي هستند.
مثلا اگر كسي 49درصد از سهام شركت را داشته باشد، دارنده 2درصد سهم اين شركت، قيمت سهام خود را بيش از قيمت متعارف تعيين خواهد كرد. چرا كه اين سهام به سهم طلايي معروف است.
تاثير بر قيمت سهام بازار
ناصر پرتويي، دبير كل انجمن حسابداري ايران، نيز با اشاره به اين مطلب افزود: از آنجا كه قيمت بازار سهم تاحدود زيادي در اختيار صاحبان عمده سهام است. خريدار عمده مي‌تواند نقش زيادي در تعيين و كنترل قيمت آن داشته باشد.
پرتويي در پاسخ به اين سوال كه پرسيده شد آيا اين مساله به دستكاري اقلام مهم دارايي‌هاي شركت توسط فروشندگان در معاملات درون‌گروهي باز مي‌گردد، گفت: دستكاري از جمله دستكاري سود در شركتي كه سهام آن فروخته شده برمي‌گردد به سيستم مالي داخل شركت و چنانچه اطلاعات مالي به صورت شفاف ارائه شود، امكان‌پذير نيست. (شفاف‌سازي در كوتاه‌ترين عبارت اين است كه اطلاعات مالي را به صورت يكسان و يكنواخت بر يك مبنا به موقع به اطلاع عموم رسانده شود.) اين كار بسيار سخت است و هميشه برخي از اوضاع داخلي شركت‌ها مطلع‌اند، به خصوص سهامداران عمده كه توسط يكي از اعضاي هيات‌مديره كه در شركت حضور دارند، به اطلاعات نهاني به سرعت دست پيدا مي‌كنند و اين خود موجب مي‌شود كه خريداران عمده سهام زودتر از سايرين نسبت به خريد سهام اقدام كنند. بنابراين اطلاعات نهاني در دستكاري قيمت‌ها مي‌توانند نقش موثري داشته باشند.
وي در ادامه گفت: در اين راه شركت بورس مي‌تواند جلوي اين كارها را تا حدود زيادي بگيرد، اين كار را مي‌تواند از طريق معاونت نظارت و از آن مهم‌تر توسط موسسات حسابرسي معتمد بورس انجام دهد كه داراي توانايي و دانش هستند. در مورد بالا نشان دادن پيش‌بيني سود نيز سهامداران عمده مي‌توانند نقش داشته باشند. البته اگر اصول راهبري حاكميت (حاكميت شركتي) كه توسط سازمان بورس در 34 ماده تدوين شده اجرا شود، احتمال دستكاري سود و قيمت بازار توسط سهامداران بسيار كمتر مي‌شود.در ادامه از كارشناسان خواسته شد كه نظر خود را درباره كشف قيمت سهام توسط سازمان خصوصي‌سازي بگويند.
دكتر غلامرضا اسلامي بيدگلي مديرعامل شركت سرمايه‌گذاري ملي نيز در اين باره گفت: كه موافق روش قيمت‌گذاري از سوي سازمان خصوصي‌سازي نيست. وي اين روش را قديمي خواند و افزود: اكنون زمان روش‌هاي آزمون و خطا گذشته است و روش‌هاي تئوريك و علمي وجود دارد كه مي‌تواند ما را به قيمت اصلي سهام برساند.
روش‌هاي محاسباتي قيمت، تئوري نمي‌خواهد
از سوي ديگر دكتر هوشنگ خستويي حسابرس معتمد بورس روش قيمت‌گذاري توسط سازمان خصوصي‌سازي را روش خوبي براي كشف قيمت‌ها خواند و گفت: شيوه‌هاي محاسبه قيمت چرا بايد تئوري داشته باشد؟ ما با در نظر گرفتن روند قيمتي يك سهم مي‌توانيم به كشف قيمت آن سهم بپردازيم. سازمان خصوصي‌سازي اين روش را از برنامه بند ب، ماده 14، قانون برنامه سوم گرفته و اين شيوه‌ها را مدون كرده است.
روش تئوريك كارساز نيست
در همين حال دواني نيز در اين رابطه گفت: در هيچ بازار دنيا روش‌هاي صرفا تئوريك و علمي قيمت‌گذاري كارساز نيست. زيرا بازار خود داراي سازوكاري است كه در بسياري مواقع با اين تئوري‌ها هماهنگي ندارند و فروشنده سهام مجاز است كه براي كشف قيمت به هر طريق كه خود مصلحت بداند عمل كند. به طور معمول روش متداول بورس تهران عرضه سهام تكه‌اي بوده است، به اين صورت كه فروشنده مقداري از سهام خود را عرضه مي‌كند تا از جو بازار مطلع شود.
سازمان بورس تنها مرجع
«دواني» با اشاره به اينكه تنها مرجع با صلاحيت براي عرضه سهام دولتي سازمان بورس اوراق‌بهادار تهران است، گفت: واقعيت اين است كه مشكل بازار سهام فقط كشف قيمت نيست، روش‌هاي قيمت‌گذاري بر اساس مواردي صورت مي‌گيرد كه چندان مطمئن و مورد قبول بازار نيست. همچنين اطلاعات مندرج در اطلاعيه شركت‌هاي عرضه‌شده افشا نشده‌اند و بازار از موارد پنهان شركت‌ها بي‌خبر است. وي همچنين ادامه داد: سازمان خصوصي‌سازي به عنوان متولي دولت، نگران است كه منافع دولت از بين نرود، اما اين سازمان بايد بپذيرد كه خصوصي‌سازي هزينه‌بر است و بخشي از هزينه‌هاي آن را بايد دولت متحمل شود و همه هزينه‌ها را نمي‌توان به گردن مردم انداخت. دواني در پايان گفت:‌ سازماني كه قرار است برنامه گسترده خصوصي‌سازي را اجرا كند، بايد داراي آنچنان نيروهاي متخصصي باشد كه قابليت استفاده از موسسات و نهادهاي قيمت‌گذار را داشته باشد تا سرش كلاه نرود. پرتويي در اين باره معتقد است: سازمان خصوصي‌سازي تمام روش‌ها را پياده كرده است تا مورد حمله قرار نگيرد، اين سازمان جهت كشف قيمت سهام شركت‌ها در بازار 4 روش را مورد استفاده قرار داده است. وي گفت: به نظر من قيمت سهام اگر 20 تا 30درصد پايين‌تر از قيمت واقعي نيز به مردم عرضه شود، اشكالي ندارد و دولت برنده است. چرا كه دولت سهامدار شركت‌هايي است كه در اصل بيت‌المال است و اكنون در اختيار مردم قرار گرفته است. در مجموع مي‌توان گفت كه چون خريداران عمده مي‌خواهند در شركت‌ها نفوذ كرده و نقش مديريتي و كنترل را بر اين شركت‌ها اعمال كنند با قيمت بالا سهام شركت‌ها را خريداري مي‌كنند.

   نسخه چاپي      |        بازگشت    |     ارسال خبر به دوستان

وضعیت بازدید از سایت

  کل مراجعین   : 104250663 نفر
  مراجعین امروز  : 158739 نفر