نهاونديان رييس پارلمان بخش خصوصي شد
وداع خاموشي با اتاق بازرگاني

خاموشی پس از 27 سال از اتاق بازرگاني رفت
محمد نهاوندیان رییس شد
تاريخچه اتاق بازرگاني
فعاليت بخش‌خصوصي در ايران از اواسط قرن سيزدهم هجرى شمسى آغاز شد. نماينده فعال هيات تجار تهران، حاج محمد حسن امين‌الضرب توانست با حمايت جمعى از بازرگانان، نظر موافق ناصر‌الدين شاه را براى تشكيل مجلس وكلاى تجار ايران جلب كند و در 12 شوال 1301 هجرى قمرى اساسنامه اين مجلس تاييد شد. مجلس وكلاى تجار ايران كه به اختصار آن را «مجلس تجارت» نيز مي‌گفتند.
در 16 مهر ماه 1305 اولين اتاق تجارت ايران در تهران تشكيل شد و در سال 1310دولت با وضع قانون خاص، انحصار تجارت خارجى كشور را در دست گرفت، اين امر خشم تجار را برانگيخت و براى لغو اين قانون به تلاش پرداختند. دولت هم به تلافى اتاق‌هاى بازرگانى موجود را به حالت تعليق در آورد. از سال 1310 تا 1348 همواره اتاق‌هاى بازرگانى مختلف در شهرهاى ايران تشكيل شد، اما به دليل عدم هماهنگى تجار و سوق دادن فعاليتشان به سمت مسائل سياسى موجود در آن زمان، دولت‌ها ترجيح مي‌دادند كه فعاليت‌ها را محدود كرده و يا اتاق‌ها را به صورت تعليق درآورند تا اينكه اتاق بازرگانى و صنايع و معادن ايران در اسفند سال 1348 از ادغام دو اتاق بازرگانى و اتاق صنايع ومعادن ايران به وجود آمد.
تا مدتى پس از انقلاب، گروه‌هاى انبوهى از سرمايه‌داران، بهره‌برداران معادن، صاحبان صنايع، كارخانه‌داران ايران را ترك كردند. تعدادى از كارخانه‌ها و واحدهاى توليدى مصادره شد و آنها كه به بانك‌ها مقروض بودند، تحت پوشش بانك‌ها و دولت قرار گرفتند و تعدادى از نمايندگان آنها به عضويت هيات نمايندگان اتاق درآمدند. در سال، 1357 بلافاصله پس از پيروزى انقلاب، هياتى به فرمان حضرت امام (ره) اداره امور اتاق را در دست گرفتند.
اين هيات عبارت بودند از حاج‌آقا طرخانى، علينقى خاموشى، اسد‌ا... عسگراولادى، علاء ميرمحمد صادقى، ميرفندرسكى، محمد على نويد و ابوالفضل احمدى در اولين انتخاباتى كه پس از ماموريت كميته منتخب امام در اتاق صورت گرفت خاموشى به رياست اتاق ايران انتخاب شد كه تا ديروز اين سمت را عهده‌دار بود.

گروه بازرگاني- سرانجام دوران پر‌فراز و نشیب ریاست مهندس خاموشی در اتاق ایران پایان گرفت و این مهم‌ترین نهاد بخش‌خصوصي کشور عصر تازه‌ای را آغاز کرد. عصر دیروز 305 عضو هیات نمایندگان اتاق‌های بازرگانی سراسر کشور و تشکل‌های وابسته به این اتاق در ساختمان بلند‌مرتبه خیابان طالقانی تهران گرد هم آمدند تا سرنوشت هیات رییسه دور ششم این اتاق را مشخص کنند. از 311 عضو واجد شرایط برای رای دادن 305 نفر حاضر بودند که پس از شمارش آرا، نام دکتر محمد نهاوندیان به عنوان رییس جدید این اتاق از صندوق‌ها در آمد و به این ترتیب پرونده 27 سال ریاست مقتدرانه بسته شد و خاموشی از اتاق ایران رفت. از مجموع 305 رای دکتر نهاوندیان 166 رای را به دست آورد و سهم خاموشی هم 138 رای بود. یک رای سفید هم البته دیده شد‌.
پس از کناره‌گیری مهر‌علیزاده از جریان رقابت‌، ‌هادوی، سخنگوي گروه خواستاران تحول در اتاق‌هاي بازرگاني گفت‌: كانديد گروه خواستاران تحول به نفع تحول و بخش‌خصوصي و نيز اتاق بازرگاني و در جهت حمايت از دكتر محمد نهاونديان كناره‌گيري كرد كه به اين ترتيب آراي گروه خواستاران تحول به نفع نهاوندیان به صندوق‌ها ریخته شد.
وي افزود:‌ با توجه به اقبال دكتر نهاونديان در جمع بخش‌خصوصي و با توجه به اينكه گروه خواستاران تحول پيش از اين نيز حمايت خود را از وي براي كانديدا شدن اعلام كرده بود كانديداي گروه خواستاران تحول به نفع اعضاي بخش‌خصوصي كناره‌گيري كرد.
انتخابات نفس‌گير اتاق ايران، عصر روز گذشته در حالي برگزار شد كه ساعاتي پيش از آن بازي ديگري آغاز شده بود و محسن مهرعليزاده به عنوان نامزد خواستاران تحول در اتاق‌هاي بازرگاني به نفع دكتر محمد نهاونديان انصراف داده بود. درواقع نقطه اوج داستان اين انتخابات روز دوشنبه بود، هنگامي كه دكتر نهاونديان ناگهان پا به ميدان رقابت گذشت و ضلع سوم اين مثلث شكل گرفت. در آغاز گمان مي‌رفت كه آمدن نهاونديان تاثير ناخوشايندي در آراي گروه تحول‌خواهان دارد و اين انكسار راي‌ها به سود مهندس خاموشي است. اما بررسي وضعيت نامزدها از نظر مقبوليت در ميان نمايندگان بخش‌خصوصي نشان مي‌داد كه چنين نيست و حضور نهاونديان از آراي مهندسي خاموشي نيز خواهد كاست. به هر تقدير، كناره‌گيري مهرعليزاده، آخرين تير تركش تحول‌طلبان بود كه از يكسو مانع تفريق و پراكندگي آرا مي‌شد و از سوي ديگر دكتر نهاونديان را در كانون توجه قرار مي‌داد و كفه ترازو را به سود او سنگين مي‌كرد.
علی‌نقی خاموشی‌، مردی برای تمام فصول
از علی نقی خاموشی‌، همواره به عنوان پدیده‌ای در عالم تجارت و اقتصاد ایران یاد شده است. بدون تردید نیک و بد روند تجارت کشور بعد از انقلاب را باید به حساب مردانی نوشت که در این زمینه نقش‌آفرین اصلی بوده‌اند و رفتار مدیریتی آنان کلید حرکت و یا ابزار توقف بوده است. نزدیکی تمام عیار خاموشی به يکی از احزاب کلیدی کشور یعنی جمعیت موتلفه‌، حریم امن ریاست اتاق ایران را برای او زمینه سازی کرده بود و از این نظر خاموشی حتی در میان مدیرانی که در دوران جمهوری اسلامی بیشترین در دور‌ه ریاست را تجربه کرده‌اند یک استثنا است. او که تحصیلات مهندسی نساجی را در کشور انگلیس سپری کرده است‌، مورد اعتمادترین فرد برای تکیه بر کرسی اتاق ایران در 26 سال گذشته بوده و از منظر رییس بزرگ‌ترین نهاد بخش‌خصوصي کشور ذی‌نفوذ در مهم‌ترین نهادهای تجاری و اقتصادی از جمله شورای عالی صادرات و شورای پول و اعتبار و‌... بوده است. خاموشی در این مدت‌، دولت‌های مختلفی را تجربه کرده از دولت میر‌حسین موسوی تا دولت‌ هاشمی رفسنجانی‌. پس از دوم خرداد 76 و تحول در ساختار مدیریت دولتی کشور گمان می‌رفت که عمر ریاست خاموشی رو به پایان گذارد اما چنین نشد و حتی تشکیل مجدد اتاق تهران (‌که پس از انقلاب عملا منحل شده بود) و انتخابات این اتاق در سال 81 که منجر به پیروزی تحول طلبان شد کم‌ترین تاثیری در جایگاه مقتدر خاموشی نداشت. به گفته محمد‌رضا بهزادیان که در انتخابات اتاق تهران در سال 81 پیروز میدان رقابت بود و رییس این اتاق نیز شد‌، قرار بوده او نامزد ریاست اتاق ایران (‌دور‌ه پنجم) نیز باشد اما از دفتر ریاست جمهوری وقت (‌محمد خاتمی) با او تماس گرفته و خواستار انصراف او شده بودند. همین نقل قول نشان می‌دهد که قدرت خاموشی حتی در دوران دولت اصلاح‌طلبان نیز همچنان بلامنازع بوده است. به هر روی در انتخابات اسفند ماه گذشته نیز خاموشی و همفکران او بار دیگر به عرصه آمدند و مرد ثابت قدم اتاق بازرگانی به عنوان نفر اول بخش صنعت نیز برگزیده شد. چالش او با دو گروه اصلی رقیب‌اش در این انتخابات تا آن جا پیش رفت که عملا به حذف «رقبا» انجامید و شماری از شناخته‌شده‌ترین چهره‌ها از جمله محسن مهر علیزاده و محمد نهاوندیان نیز در فهرست حذف‌شدگان از جریان رقابت قرار گرفتند تا هیچ خطری موقعیت سنت‌گرایان اتاق را تهدید نکند. اگر چه آمدن دکتر نهاوندیان به اتاق تهران از آغاز با برنامه‌ریزی خاموشی و همفکران او اتفاق افتاده بود. این استراتژی ناکارآمد که از مردان سنتی و مجرب اتاق بعید بود کار را به آن جا رساند که وزیر بازرگانی مجبور به نقش‌آفرینی شد و بر‌اساس اختیارات قانونی خود‌، تصمیم به مداخله گرفت که ماحصل آن‌، بازگشت همه چهره‌های معروف و محذوف به انتخابات اتاق تهران بود. خاموشی که همواره مورد انتقاد فعالان نوگرای اتاق‌های بازرگانی بوده چنین استدلال می‌کرد که این «چهره»‌ها سابقه دولتی دارند و نمی‌توانند سکان‌دار مدیریت بخش‌خصوصي باشند و آنها نیز پاسخ می‌دادند که اتاق صرفا عنوان نهاد بخش‌خصوصي را یدک می‌کشد و عملا از مدیریت و راهبردهای ساختاری این بخش فاصله دارد. به هرحال در چند‌ماه گذشته، خاموشی همچنان بر آمدن به عرصه انتخابات هیات‌رییسه اتاق ایران پای فشرد و هیچ قصد نداشت دژ قدیمی خود را ترک کند. او تا یک روز مانده به انتخابات همچنان خاطر جمع بود که از سد رقیب خود یعنی محسن مهر‌علیزاده خواهد گذشت. و حتی زعمای گروه تحول خواه نیز گمان نمی‌کردند که در دقیقه نود با اعلام حضور دکتر نهاوندیان رو‌به‌رو شوند. ساعات سختی در پیش بود و چنین به نظر می‌رسید که رای‌ها شکسته خواهد شد و شیراز‌ه انتخابات از هم گسسته است چرا که تا قبل از اعلام حضور نهاوندیان‌، آنها که می‌خواستند کرسی اتاق ایران را در دست مدیر دیگری ببینند تقریبا با خیال راحت‌، چشم به روز سه‌شنبه دوخته بودند.
دکتر محمد نهاوندیان‌، نوآفرینی در بستر سنت
محمد نهاوندیان، فرزند حاج جعفر نهاوندیان، است که از او به عنوان بنیانگذار حسینیه زنجانی‌ها در خیابان شیخ‌ هادی تهران نام برده می‌شود. او دوره دبستان را تا سال پنجم در مدرسه جعفری در گذر وزیر دفتر گذرانده که در آن ایام، مدرسه شمار‌ه يک جامعه تعلیمات اسلامی بود. کلاس ششم دبستان به دبستان علوی رفت و دبیرستان را هم در دبیرستان علوی گذراند. او همچنان هر ساله، در ایام محرم به ياد پدر، حسینیه را در شب‌های عزاداری و ایام مولودی‌ها برپا می‌کند و به سوگواری و جشن می‌پردازد و عمدتا چهره‌های سرشناس نیز در مراسم آن حسینیه شرکت می‌یابند که آخرین آن مراسم نیمه شعبان سالروز ولادت حضرت مهدی(عج) بود که در آن آیت‌ا... مهدوی کنی، چهره شاخص و دبیر‌کل جامعه روحانیت مبارز در آن به سخنرانی پرداخت‌. در سال ۵۱ که به دانشگاه پا گذاشت، رشته اقتصاد را برای خود انتخاب کرد و بعد از پایان دوره لیسانس، به تحصیل همزمان برای فوق لیسانس در دو رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای و اقتصاد پرداخت. با اوج‌گیری انقلاب و مبارزات علیه نظام پهلوی بود که دانشگاه را رها کرد و در کنار نیروهای چپ مذهبی مبارزات را پی گرفت و در گروه‌های مسلح صف و القارعه به مبارزه مسلحانه پرداخت این گروه‌های مسلح بعدها همگی در اتحاد با هم سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را تشکیل دادند‌. در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و بعد از یک وقفه زمانی، در سال ۶۴ به همراه همسر و چهار فرزند خود به آمریکا رفت و در دانشگاه جورج واشینگتن در رشته اقتصاد فوق‌لیسانس گرفت و تحصیلات در این رشته را تا مقطع دکترا در آمریکا ادامه داد و نهایتا در سال ۷۲ به ایران بازگشت. محمد نهاوندیان البته علاوه بر تحصیلات آکادمیک، دروس حوزوی را نیز گذرانده است. وی پس از پایان دوره دبیرستان، به اصرار پدر‌، شروع به مطالعات دروس حوزوی کرده و مقدمات را نزد برخی علما همچون علامه نوری، شهید مطهری و شوشتری گذراند. شرح ابن‌عقیل را با آقای شوشتری گذراند، علم ‌الحدیث را با علامه نوری و برخی دروس فقه را با شهید مطهری گذراند. همین تقارب موجب شد که ارتباطش با آيت الله مرتضی مطهری تنگاتنگ شود و این ارتباط تا فوت آیت‌ا... مطهری ادامه داشت. در همین جلسات درسی و آموزشی بود که فلسفه تاریخ را در جلسات خصوصی با او دنبال می‌کرد و چندی بعد به این نتیجه رسید که بهتر است با اقتصاد اسلامی بیشتر آشنا شود. همین موضوع مبنای تشکیل شورای اقتصاد اسلامی شد که توسط او و تعدادی دیگر از بازاریان تهران پایه‌گذاری گردید. اواخر سال ۵٣ با دکتر مشکات ريیس وقت دانشکده اقتصاد تهران صحبت‌هایی بنا به پیشنهاد آیت‌ا... مطهری انجام می‌دهد تا درس اقتصاد اسلامی در دانشکده برقرار شود. با این حال، جلسات بین دکتر شهید‌بهشتی، باهنر و استاد جعفری ابتدائا در مسجد هدایت تهران برگزار شد تا اینکه مدتی بعد دکتر نمازی و صالح خو که آنها نیز تحصیل کرده خارج بودند، به جمع این افراد اضافه شدند. به این ترتیب، بود که حضور وی در میان فعالان و پایه‌گذاران انقلاب اسلامی تثبیت و ارتباطات وی با شهید مطهری بیش از گذشته شد. بعد از انقلاب اسلامي بنا به پیشنهاد شهید مطهری جلسات اقتصاد اسلامی را دوباره راه‌اندازی می‌کند. پس از آن وی بلافاصله در شورای خبر صدا و سیما مشغول به کار شد. اما اختلافات وی با صادق قطب‌زاده، ريیس وقت سازمان صدا و سیما بر سر مدیریت اسلامی در صدا و سیما نهایتا منجر به آن شد که وی خیلی زود، این سازمان را ترک کند. در همان ایام دکتر صدر که وزیر بازرگانی در دولت موقت بود، او را به این وزارتخانه دعوت کرد و وی مسوولیت روابط عمومی را در آن وزارتخانه بر عهده گرفت. بعد از واقعه هفتم تیر، ۲۶‌ساله بود که به معاونت هماهنگی وزارت بازرگانی رسید و پس از آن هم معاونت طرح و برنامه این وزارتخانه را برعهده گرفت. اما نوع نگاه وی به اقتصاد انقلابی تر از آن بود که بتواند حتی در آن جو انقلابی حاکم بر وزارتخانه دوام بیاورد و همانند گذشته اختلافات بالا گرفت و آنجا نیز نماند‌. این آخرین سمت اجرایی وی بود و مسوولیت را رها نمود و به قم رفت تا تحصیلات اسلامی خود را تکمیل کند. دو سال بعد از این هجرت بود که در سال ۶۱ حوزه نیز ظاهرا نتوانست وی را اقناع کند‌. در همان زمان به آمریکا رفت و در واشینگتن موسسه‌ای تاسیس کرد به نام تحقیقات اسلامی که توانست با چهل مرکز اسلامی آمریکا ارتباط برقرار و زمینه همکاری بین آنها را فراهم کند. حاصل این همکاری شورایی بود به نام شورای همکاری اسلامی. این شورا یک دبیرکل انتخاب کرد و یک هیات اجرایی. این هیات‌اجرایی هر‌ماه در یکی از ایالت‌ها تشکیل جلسه می داد. در یکی دو سال آخری که او در آمریکا به سر می برد، تلاش کرد فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی را فعال‌تر کند نهایتا وی در حدود ٨‌سال در آمریکا زندگی و فعالیت و تحصیل کرد، در این مدت توانست جایزه‌ دانشگاه جورج واشینگتن را نیز به خود اختصاص دهد. پس از بازگشت به ایران در سال۷۲، وی مجددا به وزارت بازرگانی که در آن زمان برعهد‌ه يحیی‌آل‌اسحاق، عضو شورای مرکزی جمعیت موتلفه و رییس فعلی اتاق تهران‌، بود، رفت و در پست معاونت وزارتخانه به خدمت مشغول شد. از سال۷۶ نیز با شکل‌گیری دولت اصلاحات و به وزارت رسیدن محمد شریعتمداری در این وزارتخانه در پست معاونت ماند‌. در سال 1380 از این سمت کناره‌گیری کرد. و پس از آن به عنوان مشاور اقتصادی سیدمحمد خاتمی و همچنین ريیس مرکز ملی جهانی شدن کار خود را آغاز کرد. از دیگر سمت‌هاي او در آن زمان می‌توان به ریاست شورای اقتصادی سازمان صدا و سیما تا سال 1384 اشاره کرد. تا اينكه در جریان رقابت‌های انتخاباتی ریاست جمهوری در سال ٨۴، مدیریت اقتصادی برنامه‌های انتخاباتی علی لاریجانی را برعهده گرفت. با روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد و تشکیل دولت نهم یک‌باره نام او برای دبیرکلی بورس مطرح شد اما وی نپذیرفت و علنا طی نامه‌ای به دولت اشاره کرد که مایل است همکاری خود را با علی لاریجانی که به سمت دبیر شورای‌عالی امنیت ملی انتخاب شده بود، ادامه دهد و در معاونت اقتصادی شورای عالی امنیت ملی به ایفای نقش پرداخت. در همان سال با تغییر و تحول در هیات‌رییسه اتاق تهران به این اتاق آمد و به عنوان رییس انتخاب شد. در این دو سال اگر چه با اتاق ایران و مجموعه مدیران آن هماهنگی نسبی برقرار کرد اما چالش‌های درونی که از آغاز پیش‌بینی نمی‌شد دامن او را هم گرفت. چنین بود که حتی از طرف انجمن نظارت اتاق ایران از انتخابات هیات‌نمایندگان اتاق تهران حذف شد که داستان آن را پیش تر باز گفتیم. در این دو سال از دکتر نهاوندیان که در زمینه اقتصاد و تجارت جهانی و دانش‌های مدیریتی جدید صاحبنظر است همواره به عنوان یک چهره تاثیرگذار یاد شده و همگرایی او با دولت نهم که در قالب دعوت از وزرا و مدیران دولت برای نشست‌های صبحانه اتاق تهران تجلی یافت‌، نشانگر نگاه مثبت دولت به شخصیت و رفتار مدیریتی او است.
ميرمحمد صادقي نايب‌رييس اتاق بازرگاني شد
در انتخابات هيات‌رييسه اتاق بازرگاني تهران علاء‌الدين ميرمحمد صادقي با 132راي به عنوان نايب‌رييس اول اتاق انتخاب شد.
همچنين غلامرضا شافعي با 127راي، هوشنگ فاخر با 116راي و شجاع‌الدين بازرگاني با 93راي به عنوان نواب رييس دوم تا چهارم انتخاب شدند.

   نسخه چاپي      |        بازگشت    |     ارسال خبر به دوستان

وضعیت بازدید از سایت

  کل مراجعین   : 133586644 نفر
  مراجعین امروز  : 137189 نفر